{"id":39143,"date":"2025-10-05T08:19:53","date_gmt":"2025-10-05T06:19:53","guid":{"rendered":"https:\/\/pix.house\/?post_type=product&p=39143"},"modified":"2025-12-20T08:48:47","modified_gmt":"2025-12-20T07:48:47","slug":"gorzko-wladyslaw-nielipinski","status":"publish","type":"product","link":"https:\/\/pix.house\/en\/product\/gorzko-wladyslaw-nielipinski\/","title":{"rendered":"GORZKO! | W\u0142adys\u0142aw Nielipi\u0144ski"},"content":{"rendered":"

\u201eGorzko! Gorzko!\u201d \u2013 ten okrzyk to nieod\u0142\u0105czny element polskich wesel, szczeg\u00f3lnie w tradycji ludowej. Go\u015bcie, skanduj\u0105c go wsp\u00f3lnie, domagaj\u0105 si\u0119 od nowo\u017ce\u0144c\u00f3w poca\u0142unku, kt\u00f3ry ma\u2026 \u201eos\u0142odzi\u0107\u201d gorzk\u0105 w\u00f3dk\u0119 lub atmosfer\u0119 sto\u0142u. Symbolika jest jasna: gorycz \u2013 zwykle niepo\u017c\u0105dana na weselu \u2013 ust\u0119puje miejsca s\u0142odyczy, gdy m\u0142oda para publicznie okazuje sobie uczucie. W tej formie zwyczaj przetrwa\u0142 do dzi\u015b, cho\u0107 jego korzenie si\u0119gaj\u0105 znacznie g\u0142\u0119biej. Etnograficzne \u017ar\u00f3d\u0142a odnotowuj\u0105 podobne przy\u015bpiewki ju\u017c w XIX wieku. Oskar Kolberg, dokumentuj\u0105c wesele wielkopolskie, zapisa\u0142 s\u0142owa: \u201eGorzka w\u00f3dka, gorzka w\u00f3dka, nie b\u0119dziemy pili, bo nam dzisiaj pa\u0144stwo m\u0142odzi jej nie os\u0142odzili\u201d\u00b9. W innych regionach \u2013 jak Mazowsze czy Kujawy \u2013 \u015bpiewano z kolei o \u201egorzki barszczu\u201d lub \u201egorzkiej kapu\u015bcie\u201d\u00b2. Kaszubi wo\u0142ali: \u201eg\u00f2rzk\u00f4 kava!\u201d \u2013 a je\u015bli m\u0142odzi si\u0119 nie ca\u0142owali, gro\u017cono \u017cartem, \u017ce go\u015bcie… p\u00f3jd\u0105 do domu\u00b3. Najcz\u0119\u015bciej poca\u0142unek mia\u0142 miejsce po toa\u015bcie, czasem tak\u017ce podczas oczepin \u2013 jako rytualne przypiecz\u0119towanie nowego stanu m\u0142odej pary\u2074. Cho\u0107 forma r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od regionu, sens pozostawa\u0142 ten sam: wsp\u00f3lne \u017c\u0105danie \u201eos\u0142odzenia\u201d symbolicznej goryczy i publiczne potwierdzenie nowo zawartego zwi\u0105zku. Wsp\u00f3\u0142czesne \u201eGorzko!\u201d to wi\u0119c nie tylko zabawa \u2013 ale echo dawnego rytua\u0142u, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy\u0142 magiczne \u017cyczenie pomy\u015blno\u015bci z rado\u015bci\u0105 wsp\u00f3lnego \u015bwi\u0119towania.<\/p>\n

Andrzej Dobosz, czerwiec 2025<\/p>\n

Przypisy:
\n\u00b9 O. Kolberg, Dzie\u0142a wszystkie, t. X: Wielkie Ksi\u0119stwo Pozna\u0144skie, Krak\u00f3w 1882, s. 101.
\n\u00b2 S. Dworakowski, Zwyczaje rodzinne w powiecie wysokomazowieckim, Warszawa 1935, s. 67.
\n\u00b3 B. Sychta, S\u0142ownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, t. II, Gda\u0144sk 1967, has\u0142o: \u201eg\u00f2rzk\u00f4 kava\u201d.
\n\u2074 Materia\u0142y terenowe Instytutu Sztuki PAN, np. nagrania z Luchowa G\u00f3rnego (1951) i Jab\u0142onny (1960), Archiwum Fonograficzne PAN.<\/p>\n

W\u0142adys\u0142aw Nielipi\u0144ski<\/strong><\/p>\n

Kulturoznawca, animator kultury i fotograf. W 1978 roku za\u0142o\u017cy\u0142 klub fotograficzny Format. W latach 1987-1991 by\u0142 kierownikiem Zak\u0142adowego Domu Kultury Wielkopolskich Zak\u0142ad\u00f3w Obuwia Polania w Gnie\u017anie. W okresie 2002-2021 prowadzi\u0142 dzia\u0142 fotografii w Wojew\u00f3dzkiej Bibliotece Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu, wspieraj\u0105c dzia\u0142alno\u015b\u0107 wielkopolskich Klub\u00f3w, Towarzystw Fotograficznych i os\u00f3b prywatnych. By\u0142 organizatorem i jurorem licznych konkurs\u00f3w fotograficznych, plener\u00f3w, i warsztat\u00f3w artystycznych. W latach 70. XX w. fotografowa\u0142 imprezy rodzinne i wydarzenia towarzyskie. Cz\u0119sto by\u0142y to wesela , w kt\u00f3rych uczestniczy\u0142 jako cz\u0142onek rodziny lub przyjaciel, a przy okazji fotografowa\u0142, dostarczaj\u0105c weselnikom cennych w\u00f3wczas \u2013 niepowtarzalnych pami\u0105tek. Po latach \u2013 korzystaj\u0105c z emerytalnej swobody \u2013 zdigitalizowa\u0142 zachowane negatywy i zdecydowa\u0142 si\u0119 na pokazanie wybranych kadr\u00f3w szerszej publiczno\u015bci.<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Fotografie:<\/strong> W\u0142adys\u0142aw Nielipi\u0144ski
\nKoncepcja ksi\u0105\u017cki<\/strong>, edycja zdj\u0119\u0107 i digitalizacja negatyw\u00f3w:\u00a0Mariusz Forecki
\nProjekt graficzny:<\/strong> Andrzej Dobosz
\nTeksty:<\/strong> Vladim\u00edr Birgus, Andrzej Dobosz
\nT\u0142umaczenie:<\/strong> Konrad Baranowski (PL-EN), Micha\u0142 Szalast (CZ-PL)
\nWydawca:<\/strong> Pix.House, Pozna\u0144 2025o
\nMiejsce i rok wydania:<\/strong> Pozna\u0144, 2025
\nFormat:<\/strong> 20×26 cm
\nIlo\u015b\u0107 fotografii \/ ilo\u015b\u0107 stron \/ oprawa:<\/strong> 105 fotografii \/ 212 stron \/ oprawa p\u00f3\u0142szwajcarska, twarda
\nNak\u0142ad:<\/strong> 450 egzemplarzy \/ 300 dost\u0119pnych<\/p>\n

ISBN 978-83-968764-9-2<\/strong><\/p>","protected":false},"featured_media":39135,"template":"","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"product_brand":[],"product_cat":[174],"product_tag":[],"class_list":{"0":"post-39143","1":"product","2":"type-product","3":"status-publish","4":"has-post-thumbnail","6":"product_cat-wydawnictwo-pix-house","8":"first","9":"outofstock","10":"shipping-taxable","11":"purchasable","12":"product-type-simple"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pix.house\/en\/wp-json\/wp\/v2\/product\/39143","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pix.house\/en\/wp-json\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/pix.house\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/product"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pix.house\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39135"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pix.house\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39143"}],"wp:term":[{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"https:\/\/pix.house\/en\/wp-json\/wp\/v2\/product_brand?post=39143"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/pix.house\/en\/wp-json\/wp\/v2\/product_cat?post=39143"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pix.house\/en\/wp-json\/wp\/v2\/product_tag?post=39143"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}